Áp lực với sản xuất kinh doanh

Xăng dầu là một trong những nguyên liệu đầu vào quan trọng của nhiều ngành công nghiệp, dịch vụ. Mặt hàng này tăng giá mạnh đã tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Công Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, giá xăng dầu tăng đột biến tác động rất lớn đến ngành vận tải. Hiện chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí vận hành của phương tiện. Mỗi lần xăng tăng giá sẽ làm chi phí khai thác tăng ngay, trong khi đó giá cước vận tải không thể điều chỉnh ngay do còn liên quan đến hợp đồng, thị trường và sức chịu đựng của khách hàng.

Điều này đã khiến doanh nghiệp vận tải bị giảm lợi nhuận, thậm chí nhiều đơn vị phải cắt giảm hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng. Không chỉ riêng ngành vận tải, việc tăng giá nhiên liệu còn kéo theo chi phí logistics và giá hàng hóa tăng, tạo áp lực lan tỏa lên toàn bộ nền kinh tế.

Ngoài vận tải đường bộ, với giá xăng dầu tăng cao các ngành vận tải khác như hàng không, đường thủy, đường biển… cũng chịu tác động trực tiếp. Ngoài ra, theo PGS TS Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân), giá xăng tác động trực tiếp đến chi phí vận tải của các doanh nghiệp sản xuất, thương mại, dịch vụ.

Trong bối cảnh doanh nghiệp đang chịu tác động kép từ xung đột địa chính trị, nhu cầu tiêu dùng toàn cầu chưa phục hồi, việc tăng giá xăng có thể khiến chi phí sản xuất tăng, làm giảm biên lợi nhuận ở các ngành nghề, lĩnh vực. Giá dầu tăng mạnh cũng tạo áp lực nhất định lên tăng trưởng khi Việt Nam hiện là quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng, tương đương khoảng 1% GDP, làm tăng áp lực lạm phát.

Cần thiết có thể sử dụng các công cụ chính sách

Khuyến nghị về những giải pháp chính sách giảm thiểu tác động từ việc tăng giá xăng dầu, các chuyên gia cho rằng, thời điểm này cần sự đồng hành, hỗ trợ của Nhà nước với doanh nghiệp thông qua việc kiểm soát thị trường hạn chế đầu cơ; tăng cường dự báo thị trường, nhất là xem xét sử dụng công cụ chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nói riêng.

Cụ thể, Nhà nước cần xem xét điều chỉnh linh hoạt các chính sách thuế với xăng dầu, trong đó có thuế nhập khẩu và VAT. Từ đó, vừa giảm tác động của giá xăng dầu đến các ngành sản xuất và tiêu dùng trong nước vừa chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, người dân. Hiện, người tiêu dùng cuối đang gặp khó khăn do phải trả chi phí giá thế giới tăng cao đồng thời trả cả thuế tăng cao.

Trước việc giá xăng dầu tăng cao, các chuyên gia cho rằng, cần “mở khoá” Quỹ Bình ổn giá xăng dầu để kiềm chế đà tăng. Tính đến hết ngày 30/9/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu có 5.617 tỷ đồng.

Để hạn chế những tác động từ tình hình địa chính trị thế giới lên thị trường xăng dầu trong nước, ở góc nhìn khác, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đề xuất, Chính phủ cần cho phép nhập khẩu xăng dầu từ các khu vực khác có hiệp định thương mại với Việt Nam ở cùng một mức thuế thay vì chỉ phụ thuộc vào khu vực ASEAN (với mức thuế ưu đãi).

Hiện nay, chênh lệch thuế nhập khẩu giữa ASEAN và các khu vực khác lên tới 7 - 8% khiến các doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn hàng ngoài ASEAN. Khi hạ mức thuế này xuống bằng với ASEAN, sẽ đa dạng hóa được nguồn cung đáng kể. Đồng thời, theo ông Bảo cũng đề xuất cần sớm ban hành Nghị định kinh doanh xăng dầu mới (thay thế cho các nghị định kinh doanh xăng dầu hiện nay) để thị trường hoạt động theo đúng cơ chế giá thị trường.

Với doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng, để giảm thiểu tác động từ giá xăng dầu, trên cơ sở dự báo thị trường của các cơ quan chức năng, cần theo dõi sát thị trường, nắm bắt nhanh thông tin để có phương án chủ động ứng phó; sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng. Đối với các doanh nghiệp vận tải, cần thúc đẩy đàm phán, thương lượng với các nhà cung ứng dịch vụ để cùng san sẻ khó khăn.