Tư duy lập pháp mới: Lấy phát triển bền vững làm trọng tâm

Theo các chuyên gia và cơ quan soạn thảo, điểm nhấn lớn nhất trong lần sửa đổi này chính là sự thay đổi về triết lý quản lý. Thay vì chỉ tập trung vào việc "thắt chặt" bằng các biện pháp hành chính, dự thảo Luật mới hướng tới việc tạo ra một "điểm tựa" vững chắc cho kinh tế xanh. Việc bổ sung các chính sách ưu đãi đầu tư không chỉ giúp tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp mà còn mở ra cơ hội hình thành hệ sinh thái công nghiệp môi trường nội địa, giảm sự phụ thuộc vào công nghệ ngoại nhập.

Ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, cho biết mục tiêu sửa luật lần này là “tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, đồng thời tạo nền tảng thể chế cho phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn trong giai đoạn mới”. Theo ông, định hướng quản lý sẽ chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ cảnh báo sang dự báo ô nhiễm, dựa trên nền tảng dữ liệu số và quan trắc thời gian thực.

Minh bạch thủ tục - Đòn bẩy cho doanh nghiệp

Một trong những vấn đề "nóng" được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Dự thảo Luật tập trung mạnh mẽ vào việc cắt giảm các đối tượng phải thực hiện Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) không cần thiết, thay vào đó là phân loại dự án dựa trên mức độ rủi ro thực tế. Chính sách "giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm" cùng với việc đẩy mạnh phân quyền cho địa phương không chỉ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư mà còn đảm bảo tính minh bạch – yếu tố then chốt để các địa phương thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Chia sẻ bên lề Hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Quang – Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành nghề nông thôn Việt Nam (VARISME) nhận định: “Việc sửa đổi Luật lần này cần đặc biệt chú trọng đến tính thực thi đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Chúng ta không chỉ đưa ra các quy định để quản lý mà phải biến các tiêu chuẩn môi trường thành lợi thế cạnh tranh. Khi hành lang pháp lý đủ rõ ràng và thông thoáng, các doanh nghiệp nông thôn mới có thể tự tin đầu tư công nghệ, chuyển đổi mô hình để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.”

Thay đổi hành vi từ gốc: Phân loại rác và kiểm soát khí thải

Ở góc độ thực thi, các đề xuất mới về thay đổi cách phân loại rác thải sinh hoạt và tăng cường kiểm soát chất lượng không khí đang nhận được sự ủng hộ lớn. Thay vì cách làm mang tính hình thức, dự thảo hướng tới các giải pháp thực tế, phù hợp với hạ tầng thu gom và công nghệ xử lý hiện đại như đốt rác phát điện. Việc quy định rõ trách nhiệm của hộ gia đình, cá nhân trong việc phân loại rác tại nguồn sẽ tạo ra một chu trình kinh tế tuần hoàn thực thụ, bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng.

Tạo nền móng cho giai đoạn phát triển mới

Việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường lần này được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển từ tư duy “quản lý để kiểm soát” sang “quản trị để kiến tạo phát triển”. Nếu xử lý tốt các điểm nghẽn thể chế, Việt Nam không chỉ giải quyết bài toán môi trường trước mắt mà còn xây dựng được nền tảng pháp lý đủ mạnh cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong thập kỷ tới.