Premier League đang chứng kiến một cuộc dịch chuyển âm thầm trong những năm gần đây. Những đội bóng chiếu dưới không còn loanh quanh với mục tiêu trụ hạng hay cố gắng tạo bất ngờ trong một vài trận đấu. Họ xây dựng bản sắc, đầu tư vào dữ liệu, tuyển mộ thông minh và quan trọng nhất: biết cách khai thác điểm yếu của những đội bóng sở hữu đội hình đắt giá hơn rất nhiều.

Brighton, Brentford, Bournemouth, Aston Villa, Everton hay Nottingham Forest đều đi theo những con đường khác nhau, nhưng gặp nhau ở một điểm: họ khiến các ông lớn phải chơi với trạng thái cảnh giác cao nhất.

Brighton là ví dụ rõ nhất.

Chiến thắng 3-0 trước Arsenal là một cú sốc…đã được dự báo. Đó là màn trình diễn cho thấy đội bóng của Fabian Hurzeler đã phát triển đến mức nào. Arsenal bước vào trận đấu với vị thế của nhà vô địch, sở hữu hàng tiền vệ được đánh giá hàng đầu giải đấu, nhưng hoàn toàn bị cuốn vào tốc độ và cường độ của Brighton.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách Brighton tổ chức pressing. Họ không lao lên một cách thiếu kiểm soát, mà tạo ra những cái bẫy cụ thể. Khi Arsenal triển khai bóng từ phần sân nhà, Brighton thường đẩy cao đội hình, khóa các hướng chuyền ngắn và buộc đối thủ phải đưa bóng vào những khu vực họ muốn.

Sự xuất hiện của Chema Andres là minh chứng cho khả năng xây dựng đội hình của Brighton. Sau khi Carlos Baleba rời sang MU, nhiều người lo ngại khoảng trống lớn ở tuyến giữa. Nhưng tân binh người Tây Ban Nha lập tức mang đến một bộ mặt khác: mạnh mẽ trong tranh chấp, đọc tình huống tốt và đủ thể chất để đối đầu với những tiền vệ hàng đầu.

Trước Arsenal, Chema Andres không có những pha xử lý hào nhoáng. Giá trị của tiền vệ 21 tuổi nằm ở những cuộc chiến nhỏ: áp sát đúng thời điểm, phá vỡ nhịp luân chuyển bóng và giúp Brighton giành quyền kiểm soát khu trung tuyến. Arsenal vốn quen áp đảo bằng khả năng kiểm soát bóng đã gặp một đối thủ sẵn sàng đẩy họ vào những cuộc đấu thể lực.

Brentford cũng cho thấy câu chuyện tương tự trong chiến thắng 3-0 trước Chelsea. Đội bóng của HLV Keith Andrews xây dựng hệ thống vận hành cực tốt dựa trên những con người phù hợp. Họ chịu đựng sức ép trong hiệp một, sau đó tăng tốc ở hiệp 2 và khai thác những điểm yếu trong cấu trúc phòng ngự của Chelsea.

Ở khu vực giữa sân, cặp Janelt – Yarmoliuk tạo ra sự khác biệt trước bộ đôi Henderson – Barco của Chelsea. Henderson có kinh nghiệm và sự điềm tĩnh, còn Barco có sức trẻ và năng lượng dồi dào, nhưng Chelsea gặp khó khi Brentford liên tục đẩy cường độ tranh chấp lên cao. Hệ quả là sang hiệp hai, Chelseaa sụp đổ vì không theo được cường độ trong lối chơi và nền tảng thể lực tuyệt vời của các cầu thủ Brentford.

Đó cũng là đặc điểm chung của nhóm đội bóng giữa bảng tại Premier League hiện tại.

Bournemouth dưới thời Andoni Iraola (và hiện tại là Marco Rose) biến pressing thành vũ khí để đánh bại nhiều đối thủ lớn. Aston Villa của Unai Emery xây dựng lối chơi đủ linh hoạt để cạnh tranh suất châu Âu. Nottingham Forest gây khó chịu bằng khả năng phòng ngự chuyển trạng thái và những cầu thủ giàu tốc độ. Everton dù không sở hữu lực lượng vượt trội vẫn luôn là đối thủ khiến các đội bóng lớn phải trải qua những trận đấu nặng nhọc.

Ngay cả những đội bị đánh giá thấp nhất cũng có thể tạo ra khác biệt. Liverpool từng bị Fulham cầm hòa trong một trận đấu mà đội bóng thành London cho thấy tính tổ chức và tinh thần chiến đấu vượt xa khoảng cách về giá trị đội hình.

Đó chính là sự khác biệt lớn nhất của Premier League so với nhiều giải đấu hàng đầu khác. Ở đây, một đội bóng mạnh hơn trên giấy tờ chưa chắc đã có một trận đấu dễ dàng. Khoảng cách T chính vẫn tồn tại, những ngôi sao lớn vẫn dồn về các CLB hàng đầu, nhưng khoảng cách chuyên môn ngày càng bị thu hẹp bởi chiến thuật, dữ liệu và khả năng tổ chức.

Premier League hấp dẫn không chỉ bởi cuộc đua vô địch giữa những ông lớn. Sự khắc nghiệt thật sự nằm ở những trận đấu mà một đội hình toàn sao cho dù chơi đúng sức vẫn có thể “húc đầu vào tường” trước đối thủ ở nửa dưới bảng xếp hạng. 

Arsenal không chịu nổi cường độ pressing của Brighton. Chelsea đầu hàng trước cuộc chiến thể lực với Brentford. Những thất bại gây sốc đó hoàn toàn không phải tai nạn. Chỉ cần một ngày thi đấu đúng kế hoạch, bất kỳ đội bóng nào cũng đủ sức san bằng khoảng cách về giá trị đội hình. Đấy chính là điều làm nên sự hấp dẫn của giải ngoại hạng Anh.