Thất bại 0-3 trước Brighton đêm qua (thứ Bảy, 19/9) không chỉ đặt đấu chấm hết cho khởi đầu toàn thắng của Arsenal tại Premier League mà còn phơi bày một vấn đề khác nằm ở chính cầu thủ từng được xem là gần như không thể thay thế của Mikel Arteta: Bukayo Saka.

Saka đá chính bên cánh phải như thường lệ và có mặt trên sân 81 phút trước khi nhường chỗ cho Max Dowman. Trong khoảng thời gian ấy, tiền đạo người Anh có ít nhất hai tình huống mà một cầu thủ ở đẳng cấp của anh lẽ ra phải xử lý tốt hơn.

Ngay trước giờ nghỉ, Arsenal tổ chức một pha phản công nhanh. Cú dứt điểm của Martin Odegaard bị chặn và bóng tìm đến Saka trong vòng cấm. Ở vị trí và cự ly rất thuật lợi, nhưng pha kết thúc của Saka lại thiếu lực và đi thẳng vào vị trí của Bart Verbruggen. Chỉ 15 giây sau, Brighton ghi bàn thứ hai nhờ công Charalampos Kostoulas.

Nhiều CĐV tin rằng nếu Saka tận dụng được cơ hội này, trận đấu đã có thể rẽ sang một hướng khác, khi Arsenal có được bàn gỡ quan trọng và lợi thế về tâm lý trước khi bước vào hiệp hai.

Sau giờ nghỉ, Saka lại có cơ hội đối mặt với thủ môn Brighton trong một tình huống rất hứa hẹn. Thay vì dứt điểm sớm, anh chần chừ thêm một nhịp, tạo điều kiện để hậu vệ đối phương kịp lùi về và can thiệp.

Đó không phải những tình huống mà Saka bị đặt vào thế phải làm điều phi thường. Đây là những cơ hội tương đối rõ ràng, nơi sự khác biệt giữa một cầu thủ giỏi và một ngôi sao hàng đầu thường nằm ở tốc độ quyết định. Saka đã chậm hơn một nhịp ở cả hai lần.

Điều khiến câu chuyện trở nên phức tạp là những con số mùa này chưa cho thấy một cuộc khủng hoảng. Sau 5 vòng đấu, Saka vẫn có 3 bàn tại Premier League và nằm trong nhóm những cầu thủ ghi nhiều bàn nhất giải. Sau vòng đấu trước, WhoScored còn thống kê Saka là cầu thủ người Anh tạo ra nhiều xG nhất trong 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu từ đầu mùa (3,06). 

Nhưng bóng đá không chỉ có những con số thống kê. Với nhiều fan hâm mộ Arsenal, vấn đề thực ra đã khá rõ ràng: sự sắc bén thường thấy trước đây của Saka dường như đã không còn nữa.

Phản ứng từ người hâm mộ không chỉ xuất phát từ một trận đấu tệ. Saka đã bước vào một vùng áp lực khác, nơi mỗi pha xử lý lỗi đều được soi dưới tiêu chuẩn của một ngôi sao mà Arsenal đặt rất nhiều kỳ vọng. Những lời chỉ trích trên mạng xã hội sau trận gặp Brighton cho thấy sự kiên nhẫn của một bộ phận cổ động viên đang giảm xuống, đặc biệt khi họ nhìn thấy một cầu thủ trẻ hơn đang đứng ngay phía sau.

Max Dowman chính là cái tên đó.

Cầu thủ 16 tuổi chỉ được tung vào sân ở phút 81, nhưng sự xuất hiện của anh càng khiến những so sánh trở nên khó tránh. Chỉ vài ngày trước, Dowman đã ghi 2 bàn và kiến tạo 1 lần trong chiến thắng 3-1 trước Ipswich tại League Cup. Màn trình diễn ấy khiến Mikel Arteta thậm chí liên hệ T năng trẻ này với Lionel Messi, trong khi Mikel Merino cũng so sánh những phẩm chất của Dowman với Lamine Yamal.

Dowman chưa thể được xem là phương án thay thế Saka. Kinh nghiệm ở cấp độ cao nhất của anh vẫn quá ít và Arsenal chắc chắn phải quản lý quá trình phát triển của một cầu thủ mới 16 tuổi. Nhưng cảm giác mà Dowman mang đến - trực diện, chủ động và sẵn sàng đưa ra quyết định ngay khi có khoảng trống - khiến nhiều người tin rằng anh nên được trao nhiều cơ hội hơn thay vì chỉ vài phút ít ỏi cuối mỗi trận.

Thực tế thì câu hỏi "Nếu Dowman có những cơ hội mà Saka bỏ lỡ thì sao?" đã bắt đầu xuất hiện trong cuộc tranh luận của người hâm mộ. Không ai có thể trả lời câu hỏi giả định ấy. Nó không phải bằng chứng rằng Dowman đã vượt qua Saka. Nhưng việc một T năng tuổi teen mới chỉ bắt đầu bước vào đội một đã được đặt cạnh cầu thủ chủ lực 25 tuổi cho thấy kỳ vọng dành cho Saka đã thay đổi.

Câu hỏi là sự thay đổi ấy đến từ phía đội bóng, hay từ bản thân Saka? Và liệu những gì đang xảy ra chỉ là nhất thời, hay thực tế, như các fan lo ngại, “trần” của Saka chỉ có vậy. Saka có thể là một cầu thủ giỏi, rất giỏi, nhưng không bao giờ có thể vươn tới đẳng cấp của một ngôi sao hàng đầu, một “elite”.

Nhưng trước khi sớm đưa ra kết luận, có một yếu tố rất quan trọng mà chúng ta không thể không thể bỏ qua: chấn thương Achilles của Saka.

Saka đã phải thi đấu trong tình trạng chưa đạt thể trạng tốt nhất từ cuối mùa trước. Thomas Tuchel từng xác nhận vào tháng 6 rằng cầu thủ này vẫn chưa đạt 100% thể lực và không thể tập luyện với cường độ đầy đủ trong những ngày liên tiếp. Tuchel cũng cho biết Saka đã phải được quản lý khối lượng vận động trong thời gian chuẩn bị cho World Cup.

Đây là chi tiết không nên xem nhẹ. Phần quan trọng nhất trong lối chơi của Saka nằm ở những pha tăng tốc ngắn, khả năng đổi hướng và việc tạo ra lợi thế chỉ trong một hoặc hai nhịp chạm bóng. Một vấn đề kéo dài ở Achilles hoàn toàn có thể ảnh hưởng tới những phẩm chất ấy, ngay cả khi cầu thủ vẫn đủ khả năng thi đấu và ghi bàn.

Với Arteta, niềm tin dành cho Saka vẫn vẹn nguyên. Những pha tấn công của Arsenal vẫn thường có điểm đến là Saka. Những lúc khó khăn nhất, các cầu thủ được chỉ đạo nhồi bóng cho Saka thật nhiều. Có cảm giác rằng lúc Arteta lên đội hình, Saka luôn là cái tên mặc định có mặt trong danh sách. 

Sự tin tưởng ấy có mặt tích cực, nhưng nó cũng tạo ra một vấn đề khác: cạnh tranh thực sự cho vị trí của Saka vẫn chưa xuất hiện. Noni Madueke có mặt trong đội hình, nhưng chưa chiếm được vai trò đủ ổn định để tạo ra một cuộc cạnh tranh trực tiếp. Dowman thì còn quá trẻ. Khi một cầu thủ biết rằng vị trí của mình gần như được đảm bảo, áp lực nội bộ để liên tục nâng cao tiêu chuẩn cũng giảm đi.

Ở tuổi 25, Saka vẫn còn rất nhiều dư địa để phát triển. Nhưng điều đó chỉ có thể xảy ra nếu chính anh cảm thấy sự phát triển là cần thiết, hoặc môi trường xung quanh bắt anh phải làm điều đó. Cho tới hiện tại, Saka có vẻ đang thiếu cả hai điều này…