Từ nhà vô địch đến hạng 6

Có một thời, nhắc đến Bordeaux là nhắc đến một trong những thế lực lớn nhất của bóng đá Pháp. 6 lần vô địch quốc gia, một lịch sử kéo dài hơn một thế kỷ và một danh tiếng đủ lớn để trở thành điểm đến của những T năng hàng đầu. Alain Giresse, Jean Tigana, Zinedine Zidane, Bixente Lizarazu hay Christophe Dugarry đều từng gắn bó với màu áo Girondins de Bordeaux.

Bordeaux từng là nơi những cầu thủ lớn trưởng thành, tỏa sáng và bước ra sân khấu lớn của bóng đá châu Âu. Họ từng có vị thế mà rất ít CLB Pháp có thể sánh được. Nhưng giờ đây, tất cả đang đứng trước nguy cơ trở thành ký ức.

Ngày 21/8, cái ngày mà không một người yêu mến Bordeaux nào muốn đến, rồi cũng tới. Tòa án hành chính Paris khẳng định Bordeaux bị cấm tham dự các giải đấu chuyên nghiệp. Điều đó đồng nghĩa đội bóng vùng Gironde nổi tiếng với những loại rượu vang hảo hạng phải xuống Regional 1, tương đương với giải hạng Sáu của bóng đá Pháp.

Đáng nói hơn, đây không còn là một án phạt đơn thuần về thể thao. Nó có thể là bước đầu tiên của một cuộc sụp đổ toàn diện. Bordeaux không còn chiến đấu để trở lại Ligue 1 (và rất xa vời, viển vông). Họ đang chiến đấu để tồn tại.

4 năm, 1 chuỗi sụp đổ

Muốn hiểu vì sao Bordeaux rơi xuống tình trạng hiện tại, không thể chỉ nhìn vào phán quyết ngày 21/8. Đây là kết quả của một chuỗi khủng hoảng kéo dài nhiều năm mà lãnh đạo Bordeaux đã không thể tìm ra lối thoát.

Bordeaux xuống Ligue 2 (hạng Nhì Pháp) vào năm 2022. Hai năm sau, tình hình còn tồi tệ hơn khi CLB bị đặt dưới chế độ tái cơ cấu tư pháp, đồng thời mất tư cách chuyên nghiệp và trung tâm đào tạo danh tiếng. Còn nhớ trước EURO 2024, Pháp đá giao hữu với Canada tại sân Matmut Atlantique để chuẩn bị hành quân sang Đức, hàng ngàn CĐV Bordeaux đã kéo đến kín chỗ để cổ vũ Les Bleus.

Rất nhiều người trong số họ muốn qua trận đấu thể hiện tình yêu với bóng đá, với Bordeaux, mong được mạnh thường quân nào đó cứu vãn CLB, giúp một trong những sân bóng đẹp nhất, hiện đại nhất nước Pháp được sử dụng. Bởi nếu Bordeaux không còn thi đấu chuyên nghiệp, Matmut Atlantique sẽ có thể bị “đắp chiếu”.

Đáng buồn ở chỗ, một CLB từng 6 lần vô địch Pháp bị kéo khỏi bóng đá chuyên nghiệp không phải vì một mùa giải thất bại, mà bởi những vấn đề T chính ngày càng nghiêm trọng. Điều cay đắng hơn là, Bordeaux vẫn cố gắng cạnh tranh trên sân cỏ.

Mùa trước, họ kết thúc ở vị trí thứ hai trong bảng đấu ở giải hạng Tư, chỉ kém La Roche-sur-Yon 3 điểm trong cuộc đua thăng hạng. Nghĩa là về chuyên môn, Bordeaux vẫn còn khả năng trở lại.

Tuy nhiên, thành tích trên sân không thể thay thế những khoản tiền còn thiếu, khoản nợ khổng lồ. Và một CLB từng đứng trên đỉnh bóng đá Pháp cuối cùng bị kéo xuống bởi chính những vấn đề nằm ngoài đường pitch.

10,6 triệu euro vẫn không đủ cứu Bordeaux

Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc khủng hoảng hiện tại là sự xuất hiện của Sparta Capital. Cuối tháng 7, quỹ đầu tư này mua Bordeaux từ Gerard Lopez với giá tượng trưng chỉ 1 euro. Sparta Capital đồng thời ký gửi 10,6 triệu euro tại Caisse des Depots, tương đương khoản thiếu hụt T chính từng khiến DNCG (Cơ quan kiểm soát và quản lý T chính của bóng đá chuyên nghiệp Pháp) ra quyết định giáng hạng Bordeaux.

Nhìn bề ngoài, đó là tín hiệu cho thấy Bordeaux vẫn còn một lối thoát. Nhưng tòa án hành chính Paris không chấp nhận lập luận về một “khả năng T chính mới” được phía chủ sở hữu đưa ra. Theo phán quyết, DNCG chỉ có thể xem xét những T liệu hoặc cam kết T chính đã được cụ thể hóa tại thời điểm CLB ra trước Ủy ban phúc thẩm.

Nói cách khác, tiền có thể xuất hiện sau đó, nhưng quy trình pháp lý không thể vận hành theo kiểu “có tiền rồi thì sửa lại quyết định”. Đây chính là điểm khiến Bordeaux rơi vào thế khó.

Sparta Capital từng dự kiến có thêm 10 triệu euro để bổ sung nguồn lực và cam kết cấp thêm 20 triệu euro nhằm xử lý các khoản nợ nếu Bordeaux được thi đấu ở hạng Ba Pháp. Nhưng CLB lại không thể trụ lại. Và vì vậy, chính nhà đầu tư được kỳ vọng cứu CLB lại đứng trước khả năng rút lui.

Hạng 6 không phải đáy, mà có thể là điểm khởi đầu của vực sâu

Nếu Bordeaux chỉ bị giáng xuống hạng 6, người ta vẫn có thể gọi đó là một thảm họa thể thao. Nhưng nếu việc xuống hạng khiến Sparta Capital chấm dứt dự án tiếp quản, hậu quả sẽ lớn hơn rất nhiều.

Các luật sư của Sparta Capital đã cảnh báo rất rõ ràng, rằng nếu Bordeaux phải chơi ở Régional 1, dự án tiếp quản sẽ kết thúc và điều đó có thể dẫn tới giải thể CLB. Đến đây, chúng ta không còn phải đặt ra câu hỏi, rằng Bordeaux sẽ mất bao lâu để trở lại Ligue 1, mà liệu họ có còn tồn tại dưới hình thức hiện tại hay không.

Trong kịch bản xấu nhất, CLB có thể trở thành một tổ chức hiệp hội. Jean-Louis Triaud, cựu chủ tịch Bordeaux giai đoạn 1996-2017, cho rằng mô hình này có thể duy trì hoạt động trong một mùa giải để tìm cách tái lập cấu trúc chuyên nghiệp.

Đó là một phương án sống sót, nhưng cũng phản ánh mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Một CLB từng 6 lần vô địch Pháp giờ phải tính chuyện tồn tại bằng mô hình hiệp hội. Khoảng cách từ đỉnh cao đến hiện tại không chỉ được đo bằng số hạng đấu, mà bằng vị thế của đội bóng ấy.

Không thể sống bằng quá khứ

Bordeaux có một thứ mà phần lớn các CLB Régional 1 không có, đó là lịch sử. Nhưng lịch sử cũng có giới hạn. Những cái tên như Giresse, Tigana, Zidane, Lizarazu hay Dugarry không thể giúp Bordeaux thanh toán các khoản nợ. 6 chức vô địch Pháp cũng không thể khiến DNCG thay đổi nguyên tắc. Một thế kỷ tồn tại cũng không đảm bảo CLB sẽ tồn tại thêm một thế kỷ nữa.

Đó là bài học đắt giá nhất của bóng đá hiện đại về khủng hoảng T chính. Bordeaux từng là bệ phóng của những cầu thủ làm nên lịch sử bóng đá Pháp. Nhưng chính CLB lại không thể bảo vệ được nền móng T chính của mình.

Và khi nền móng sụp đổ, mọi thứ phía trên đều trở nên mong manh. Điều đáng nói là Bordeaux không phải một đội bóng vô danh tình cờ rơi xuống hạng thấp. Đây là một biểu tượng của bóng đá Pháp. Họ từng VĐQG 6 lần, từng sản sinh và sở hữu những cầu thủ có thể thay đổi lịch sử của cả một thế hệ.

Bởi vậy, cuộc khủng hoảng Bordeaux mang ý nghĩa lớn hơn một vụ phá sản thể thao thông thường. Nó giống như một lời cảnh tỉnh rằng danh tiếng không thể bảo đảm khả năng sống sót.

Liệu Bordeaux còn cơ hội trở mình?

Về lý thuyết, Bordeaux vẫn còn khả năng tìm kiếm một giải pháp pháp lý thông qua CNOSF (Ủy ban Quốc gia Olympic và Thể thao Pháp). Nhưng sau phán quyết của Tòa án hành chính Paris, cánh cửa ấy rất hẹp.

Quan trọng hơn, CLB cần một nhà đầu tư đủ sức gánh toàn bộ cấu trúc T chính, chứ không chỉ một khoản tiền ngắn hạn. Bởi những gì Bordeaux cần không phải một cú bơm tiền để vượt qua một kỳ kiểm tra. Họ cần một kế hoạch đủ chắc chắn để xây dựng lại cả CLB.

Nếu Sparta Capital rút lui, Bordeaux sẽ mất đi hy vọng lớn nhất ở thời điểm hiện tại. Và khi đó, Régional 1 có thể không phải nơi Bordeaux bắt đầu hành trình trở lại, mà là nơi mở đầu cho một cuộc biến mất hoàn toàn.

Bốn năm sau ngày rời Ligue 1, Bordeaux đã đi từ bóng đá chuyên nghiệp xuống giải nghiệp dư (hạng 6). Nhưng cú trượt dài chưa chắc đã dừng ở đó. Một tượng đài từng 6 lần vô địch Pháp giờ không còn chiến đấu để tìm lại ánh hào quang, mà  đang chạy đua với tời gian để không bị biến mất khỏi bản đồ bóng đá.